سابقه و هدف: در ایران تا کنون گزش 7 گونه از کژدم­ها گزارش شده است. به دلیل این که مطالعه و شناسایی دقیق گونه­های عامل گزش عامل مهمی در درمان اثرات پاتوفیزیولوژیک و یا انجام کمک­های اولیه در کژدم­زدگان دارد، این پژوهش به منظور شناسایی عوامل کژدم­زدگی در استان خوزستان انجام گردید.

مواد و روش­ها: این مطالعه به صورت توصیفی بر روی 418 نمونه کژدم نگهداری شده در الکل اتیلیک 70 درصد انجام گرفت. نمونه­گیری به صورت سرشماری بود. هر نمونه­ی کژدم عامل گزش همراه بیمار برای بررسی به صورت جداگانه به آزمایشگاه و به وسیله میکروسکوپ استریو و با استفاده از کلید شناسایی بر اساس ویژگی­های ریخت­شناسی، مورد تشخیص قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی نمونه­ها، همین­طور موارد کژدم­زدگی در فرم اطلاعاتی وارد کرده و پس از دسته­بندی مورد مقایسه قرار گرفت.

نتایج: از مجموع 418 نمونه­ی کژدم عامل گزش همراه بیمار، 120 نمونه ( 7/28 درصد) Androctonus crassicauda ، 104 نمونه (9/24درصد) Hemiscorpius lepturus ،91 نمونه (7/21 درصد) Mesobuthus eupeus ، 86 نمونه (6/20 درصد) Compsobuthus matthiessenis ، 14 نمونه (35/3 درصد) Buthotus saulcyi ، 2 نمونه (5/0درصد) Orthochirus scrobiculosus و1 نمونه (25/0 درصد) Buthotus (Hotentotta) schach تشخیص داده شد. Hemiscorpius lepturus ، به خانواده Hemiscorpidae و بقیه به خانواده Buthidae متعلق بود. از تعداد 23096 مورد کژدم­زدگی بیشترین میزان در شهر مسجد سلیمان ( 7/20 درصد ) کمترین میزان در شهر آبادان ( 31/0 درصد ) رخ داده است.

نتیجه­گیری: در این مطالعه برای نخستین بار کژدم کمبسوبوتوس ماتهیزنی به عنوان یکی از عوامل اصلی و کژدم­های ارتوکیروس اسکروبیکولوزوس و بوتتوس شاخ به عنوان عامل کم­اهمیت و فرعی گزش معرفی می­گردد. با توجه به شناسایی و معرفی سه گونه جدید به عنوان عوامل گزش در کشور، بایستی در پروتکل درمانی و پیشگیری کژدم زدگی مورد توجه قرار گیرد.