Feyz Medical Sciences Journal

fa بررسی عملکرد آزمایشگاه‌های جامع تحقیقاتی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران؛ مرور چالش‌ها و راه کارهای اجرایی برای تقویت زیرساخت و بهبود کارایی: خلاصه سیاستی Performance of comprehensive research laboratories in Iranian universities of medical sciences; challenges and practical strategies for strengthening infrastructure and enhancing efficiency: A policy brief عمومى General خلاصه سیاستی Policy Brief <div class="WordSection1" style="text-align: justify;">در دهه‌های اخیر، نقش آزمایشگاه‌های تحقیقاتی در تولید دانش، پشتیبانی از پژوهش‌های بالینی و بنیادی و ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی به‌طور فزاینده‌ای پررنگ شده است. با توجه به تأثیر مستقیم شاخص‌های عملکردی آزمایشگاه‌ها بر کیفیت نتایج پژوهش‌ها، مطالعه حاضر با هدف تحلیل و تبیین وضعیت موجود آزمایشگاه‌های تحقیقاتی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور و با تمرکز بر برنامه ارزشیابی این آزمایشگاه‌ها در سال ۱۴۰۳ انجام شده است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مقطعی است که با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) و با تأکید بر تحلیل کیفی داده‌ها اجرا شده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۶۸ دانشکده و دانشگاه علوم پزشکی کشور است که بر اساس سطح‌بندی وزارت بهداشت در چهار گروه دانشگاه‌های تیپ یک، تیپ دو، تیپ سه و دانشگاه‌های نوپا دسته‌بندی شده‌اند. شش حوزه اصلی شامل وب‌سایت فعال، نسبت درآمد به هزینه، جذب حمایت مالی، توانمندسازی نیروی انسانی، عضویت در شبکه راهبردی آزمایشگاهی و میزان بهره‌برداری اعضای هیئت‌علمی، به منظور شناسایی نقاط قوت و ضعف مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه رشد فعالیت‌های پژوهشی در ایران قابل توجه بوده، اما عملکرد آزمایشگاه‌های تحقیقاتی هنوز به‌صورت منسجم و مبتنی بر شاخص‌های واقعی عملکردی ارزیابی نشده است. بررسی‌های مربوط به سال ۱۴۰۳ حاکی از آن است که علیرغم وجود زیرساخت‌های مناسب، چالش‌هایی در زمینه کیفیت عملکرد، مدیریت مالی و توانمندسازی نیروی انسانی همچنان پابرجاست. همچنین نابرابری مالی میان دانشگاه‌ها و وابستگی شدید به بودجه دولتی از مهم‌ترین موانع افزایش کارایی آزمایشگاه‌ها شناسایی شده است. بر اساس نتایج این پژوهش، به‌کارگیری مدل‌های تأمین مالی ترکیبی، تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت و تدوین سیاست‌های حمایتی هدفمند می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای کیفیت و پایداری مالی شبکه آزمایشگاهی کشور شود.</div> <div style="text-align: justify;">In recent decades, the role of research laboratories in knowledge generation, support for clinical and basic research, and the enhancement of healthcare quality has become increasingly prominent. Given the importance of laboratory performance indicators in determining research quality, the present study aimed to analyze the status of research laboratories in Iranian universities of medical sciences based on the 2024 national evaluation program. This descriptive–analytic, cross-sectional study applied a mixed-methods (quantitative–qualitative) approach, with an emphasis on qualitative data analysis. The sample included 68 medical schools and universities of medical sciences across the country, categorized into four classes according to the Ministry of Health’s classification system (Type I, II, III, and non-affiliated universities). Six core domains were evaluated to identify strengths and weaknesses: existence of an active website, income-to-cost ratio, external financial support attainment, human resource capacity building, membership in the national strategic laboratory network, and utilization by faculty members. The findings indicate that although research activities in Iran have grown substantially, the performance of research laboratories has not yet been comprehensively assessed based on practical and measurable performance indicators. Results from the 2024 evaluation show that despite the availability of physical and system infrastructures, challenges persist in performance quality, financial management, and workforce development. Significant financial disparities among universities and heavy reliance on government funding emerged as key barriers to laboratory efficiency. Adopting diversified financial models, strengthening university–industry collaboration, and implementing targeted support policies could substantially improve the quality and financial sustainability of the national research laboratory network. </div> آزمایشگاه, تحقیقات, عملکرد, ایران, خلاصه سیاستی Laboratory, Research, Performance, Iran, Policy Brief 679 687 http://feyz.kaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5040-1&slc_lang=fa&sid=1 Narges Pirani نرگس پیرانی NARCISS.P89@GMAIL.COM 2900319475328460052299 2900319475328460052299 No Research Development and Coordination Department, Deputy for Research and Technology, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran گروه توسعه و هماهنگی تحقیقات، معاونت تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Shirin Jalalinia شیرین جلالی‌نیا SHDJALALINIA@GMAIL.COM 2900319475328460052300 2900319475328460052300 No Research Development and Coordination Department, Deputy for Research and Technology, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran گروه توسعه و هماهنگی تحقیقات، معاونت تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Mehrnoush Pashaei مهرنوش پاشایی MEH.PASHAEI@YAHOO.COM 2900319475328460052301 2900319475328460052301 No Research Development and Coordination Department, Deputy for Research and Technology, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran گروه توسعه و هماهنگی تحقیقات، معاونت تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Shahin Akhondzadeh شاهین آخوندزاده S.AKHOND@NEDA.NET 2900319475328460052302 2900319475328460052302 Yes Psychiatric Research Center, Roozbeh Psychiatric Hospital, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات روانپزشکی، بیمارستان روانپزشکی روزبه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران