Feyz Medical Sciences Journal

fa مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ترس از ارزیابی منفی در افراد مبتلا به چاقی Comparison of the Effectiveness of Dialectical Behavior Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Fear of Negative Evaluation in Individuals with Obesity عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: ترس از ارزیابی منفی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم اضطراب اجتماعی می‌تواند در تجربه روان‌شناختی افراد مبتلا به چاقی نقش مهمی داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ترس از ارزیابی منفی در افراد مبتلا به چاقی انجام شد. روش‌ها: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون–پیگیری همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل افراد مبتلا به چاقی مراجعه‌کننده به مراکز درمانی خصوصی شهر تهران در سال‌های ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۴۵ نفر انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفره شامل گروه رفتاردرمانی دیالکتیکی، گروه شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و گروه کنترل جایگزین شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس کوتاه ترس از ارزیابی منفی (BFNES) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته‌ها: هر دو مداخله رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در مقایسه با گروه کنترل، به‌طور معناداری موجب کاهش ترس از ارزیابی منفی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری شدند (0/05>P). همچنین، اثرات درمانی در مرحله پیگیری پایدار باقی ماند. مقایسه بین دو مداخله نشان داد که رفتاردرمانی دیالکتیکی در کاهش ترس از ارزیابی منفی به‌طور معناداری اثربخشی بیشتری نسبت به شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی داشت (0/05>P). نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که هر دو مداخله رفتاردرمانی دیالکتیکی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌توانند در کاهش ترس از ارزیابی منفی در افراد مبتلا به چاقی مؤثر باشند. با این حال، رفتاردرمانی دیالکتیکی اثربخشی بیشتری نشان داد و می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثرتر در مداخلات روان‌شناختی مرتبط با چاقی، به‌ویژه در افراد دارای مشکلات تنظیم هیجان و اضطراب اجتماعی، مورد توجه قرار گیرد.</div> Background and Aim: Fear of negative evaluation, as a key component of social anxiety, may play an important role in the psychological experience of individuals with obesity. The present study aimed to compare the effectiveness of Dialectical Behavior Therapy (DBT) and Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) on fear of negative evaluation in individuals with obesity. Methods: This quasi-experimental study employed a pretest–posttest–follow-up design with a control group. The study population consisted of individuals with obesity referred to private treatment centers in Tehran during 2024–2025. Using purposive sampling, 45 participants were selected and randomly assigned to three groups (n = 15 each): DBT, MBCT, and control. The Brief Fear of Negative Evaluation Scale (BFNE) was used for data collection. Data were analyzed using mixed-design ANOVA and Bonferroni post-hoc tests in IBM SPSS Statistics. Results: Both DBT and MBCT significantly reduced fear of negative evaluation compared with the control group at posttest and follow-up stages (p < 0.05). The therapeutic effects were maintained at follow-up. Furthermore, between-group comparisons revealed that DBT was significantly more effective than MBCT in reducing fear of negative evaluation (p < 0.05). Conclusion: The results suggest that both DBT and MBCT are effective interventions for reducing fear of negative evaluation in individuals with obesity. However, DBT demonstrated greater effectiveness and may be considered a more suitable therapeutic approach, particularly for individuals with difficulties in emotion regulation and social anxiety. رفتاردرمانی دیالکتیکی, شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی, چاقی, ترس از ارزیابی منفی Dialectical behavior therapy, Mindfulness-based cognitive therapy, obesity, Fear of negative evaluation 7 7 http://feyz.kaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5036-2&slc_lang=fa&sid=1 Sahar Saeedi Asl سحر سعیدی اصل m.tehrani@gmail.com 2900319475328460053020 0009-0000-4850-3684 No Department of Health Psychology, Ki.C., Islamic Azad University, Kish, Iran گروه روانشناسی سلامت، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران Mahtab Moraveji مهتاب مروجی @iau.ac.ir 2900319475328460053021 2900319475328460053021 Yes Department of Nursing and Midwifery, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه پرستاری مامائی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Maesoomeh Moallem معصومه معلم moalemm@gmail.com 2900319475328460053022 2900319475328460053022 No Department of Emergency Medicine, TMS.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه طب اورژانس، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mohammad bagher Hobbi محمدباقر حبی hobbbbi@gmail.com 2900319475328460053023 2900319475328460053023 No Department of Psychology's Faculty Culture and Soft Power, Imam Hossein University, Tehran, Iran گروه آموزشی روان شناسی، دانشکده فرهنگی، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران Vahid Manzari Tavakoli وحید منظری توکلی manzari.v63@gmail.com 2900319475328460053024 2900319475328460053024 No Department of Psychology and Counseling, Farhangian University, Tehran, Iran گروه روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران