fa اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر افسردگی و کیفیت خواب در بیماران تحت همودیالیز medicine, paraclinic medicine, paraclinic پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:10px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></b> <span lang="AR-SA">نارسایی مزمن کلیه و فرایند همودیالیز به‌عنوان یک وضعیت مزمن پزشکی، با ایجاد فشارهای جسمانی و روان‌شناختی قابل توجه، زمینه‌ساز بروز افسردگی و اختلالات خواب در بیماران می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر میزان افسردگی و کیفیت خواب بیماران تحت همودیالیز انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش‌ها: </span></b><span lang="AR-SA">این مطالعه از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون</span>&ndash;<span lang="AR-SA">پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران همودیالیزی بیمارستان شفا کرمان در سال </span><span lang="FA">۱۴۰۳</span><span lang="AR-SA"> بود. در مجموع </span><span lang="FA">۳۰</span><span lang="AR-SA"> بیمار (</span><span lang="FA">۱۵</span><span lang="AR-SA"> نفر در گروه آزمایش و </span><span lang="FA">۱۵</span><span lang="AR-SA"> نفر در گروه کنترل) به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه افسردگی بک (1961) و پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ (1989) بود. مداخله درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی طی </span><span lang="FA">۸</span><span lang="AR-SA"> جلسه </span><span lang="FA">۶۰</span><span lang="AR-SA"> دقیقه‌ای، هفته‌ای دو بار برای گروه آزمایش اجرا شد، در حالی‌که گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار</span> SPSS <span lang="AR-SA">نسخه 24 تحلیل شدند و سطح معنی‌داری کمتر از 0.05 در نظر گرفته شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها: </span></b><span lang="AR-SA">نتایج نشان داد درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی موجب کاهش معنادار </span><span lang="FA">افسردگی </span></span></span></span></span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(F = 4.868, P = 0.013, &eta;&sup2; = 0.81)</span></span><span style="line-height:2;"><span style="font-size:10px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">، </span><span lang="AR-SA">و بهبود معنادار کیفیت </span><span lang="FA">خواب </span></span></span></span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&nbsp;(F = 5.771, P = 0.043, &eta;&sup2; = 0.43)</span></span></span><span style="line-height:2;"><span style="font-size:10px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">، </span><span lang="AR-SA">در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد. در گروه کنترل، تغییرات معناداری در هیچ‌یک از متغیرها مشاهده نشد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری: </span></b><span lang="AR-SA">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی ممکن است بتواند به‌عنوان یک مداخله روان‌شناختی مؤثر در کاهش افسردگی و بهبود کیفیت خواب بیماران تحت همودیالیز مورد استفاده قرار گیرد</span>.<span lang="AR-SA" style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span></span></span></span></div> <div class="WordSection1" style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><span style="page:WordSection1"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Background and Aim:</b> Chronic kidney disease and the hemodialysis process, as a long-term medical condition, impose substantial physical and psychological burdens, predisposing patients to depression and sleep disturbances. The present study aimed to evaluate the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) on depression levels and sleep quality in patients undergoing hemodialysis.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Methods: </b>This quasi-experimental study employed a pretest&ndash;posttest design with a control group. The study population consisted of all hemodialysis patients at Shafa Hospital in Kerman, Iran, in 2024. A total of 30 patients (15 in the experimental group and 15 in the control group) were selected through convenience sampling. Data were collected using the Beck Depression Inventory (1961) and the Pittsburgh Sleep Quality Index (1989). The MBCT intervention was conducted over 8 sessions, each lasting 60 minutes, delivered twice weekly for the experimental group, while the control group received no intervention. Data were analyzed using descriptive statistics and analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS version 24, with a significance level set at P < 0.05.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Results: </b>The findings indicated that MBCT significantly reduced depression (F = 4.868, P = 0.013, &eta;&sup2; = 0.81) and significantly improved sleep quality (F = 5.771, P = 0.043, &eta;&sup2; = 0.43) in the experimental group compared with the control group. No significant changes were observed in any of the variables within the control group.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Conclusion: </b>The results suggest that mindfulness-based cognitive therapy may serve as an effective psychological intervention for reducing depression and improving sleep quality in patients undergoing hemodialysis<span lang="EN">.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break"></div></div> درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی, افسردگی, کیفیت خواب, همودیالیز Mindfulness-based cognitive therapy, Depression, Sleep quality, Hemodialysis 55 64 http://feyz.kaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5036-1&slc_lang=fa&sid=1 Homira Poorjoopari حمیرا پورجوپاری p.khajepoor@cfu.ac.ir 2900319475328460052574 2900319475328460052574 No Department of Psychology, Zarand Branch, Islamic Azad University, Zarand, Iran گروه روانشناسی، واحد زرند، دانشگاه آزاد اسلامی، زرند، ایران Vahid Manzari Tavakoli وحید منظری توکلی m.tehrani@gmail.com 2900319475328460052575 2900319475328460052575 Yes Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران حمید ملایی زرندی 2900319475328460052576 2900319475328460052576 No Department of Psychology, Zarand Branch, Islamic Azad University, Zarand, Iran گروه روانشناسی، واحد زرند، دانشگاه آزاد اسلامی، زرند، ایران