fa نقش اگزوزوم‌ها در سکته مغزی ایسکمیک: رویکردهای نوین تشخیصی و درمانی و چالش‌های انتقال به کاربرد بالینی medicine, paraclinic medicine, paraclinic مروري Review <div class="WordSection1" style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:10px;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="page:WordSection1"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">زمینه و هدف: </span></b><span lang="AR-SA">سکته مغزی ایسکمیک یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر و ناتوانی عصبی پایدار در سراسر جهان محسوب می‌شود که با شیوع بالا، عودپذیری و پیامدهای ناتوان‌کننده قابل توجه همراه است. با وجود پیشرفت‌های علمی، گزینه‌های درمانی و تشخیصی در فاز حاد، به‌ویژه در آسیب ناشی از ایسکمی</span>&ndash;<span lang="AR-SA">ری‌پرفیوژن، همچنان محدود باقی مانده‌اند و بسیاری از داروهای نوروپروتکتیو که در مطالعات پیش‌بالینی موفق بوده‌اند، در کارآزمایی‌های بالینی با شکست مواجه شده‌اند. هدف این مطالعه مروری، تعیین نقش اگزوزوم‌ها در پاتوفیزیولوژی، تشخیص و درمان سکته مغزی ایسکمیک و تبیین چالش‌ها و چشم‌اندازهای انتقال آن‌ها به کاربرد بالینی است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش‌ها: </span></b><span lang="AR-SA">این مطالعه به‌صورت مرور روایتی انجام شد و با بررسی مطالعات مرتبط در حوزه اگزوزوم‌ها و سکته مغزی ایسکمیک، به جمع‌بندی شواهد موجود پرداخته است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها: </span></b><span lang="AR-SA">اگزوزوم‌ها وزیکول‌های خارج‌سلولی نانومقیاس هستند که از انواع مختلف سلول‌ها ترشح شده و به‌عنوان واسطه‌های کلیدی در ارتباطات بین‌سلولی در سیستم عصبی مرکزی شناخته می‌شوند. این ساختارها به دلیل توانایی عبور از سد خونی</span>&ndash;<span lang="AR-SA">مغزی، ایمنی‌زایی و سمیت پایین، و قابلیت حمل مولکول‌های زیستی فعال مانند</span> miRNA<span lang="AR-SA">ها، پروتئین‌ها و لیپیدها، نقش مهمی در فرآیندهای پاتوفیزیولوژیک و ترمیمی پس از سکته ایفا می‌کنند. شواهد نشان می‌دهد اگزوزوم‌ها می‌توانند به‌عنوان نشانگرهای زیستی غیرتهاجمی برای ارزیابی شدت آسیب و پیش‌آگهی بیماری مورد استفاده قرار گیرند و همچنین در تعدیل التهاب، آپوپتوز، اتوفاژی، نوروژنز و آنژیوژنز پس از آسیب ایسکمیک نقش محافظتی و ترمیمی داشته باشند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری: </span></b><span lang="AR-SA">اگزوزوم‌ها به‌عنوان یک ابزار نوین در حوزه نوروبیولوژی و پزشکی بازساختی، ظرفیت قابل توجهی در تشخیص، پیش‌آگهی و درمان سکته مغزی ایسکمیک دارند. با این حال، چالش‌هایی نظیر استانداردسازی روش‌های جداسازی، ایمنی‌زایی، هدف‌گیری اختصاصی و مقیاس‌پذیری تولید، از موانع اصلی انتقال این فناوری به کاربرد بالینی محسوب می‌شوند.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><div aria-label="شکستن صفحه" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="شکستن صفحه"></div></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Background and Aim: </b>Ischemic stroke is one of the leading causes of mortality and long-term neurological disability worldwide, with high incidence, recurrence rates, and substantial disabling consequences. Despite significant scientific advances, diagnostic and therapeutic options in the acute phase -particularly in ischemia-reperfusion injury- remain limited, and many neuroprotective agents that demonstrated preclinical efficacy have failed in clinical trials. This narrative review aimed to elucidate the role of exosomes in the pathophysiology, diagnosis, and treatment of ischemic stroke, as well as to discuss the challenges and future perspectives regarding their clinical translation.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Methods: </b>This study was conducted as a narrative review by systematically examining relevant literature on exosomes and ischemic stroke and synthesizing the available evidence.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Results: </b>Exosomes are nanoscale extracellular vesicles secreted by various cell types and are recognized as key mediators of intercellular communication within the central nervous system. Due to their ability to cross the blood&ndash;brain barrier, low immunogenicity and toxicity, and capacity to transport bioactive molecules such as miRNAs, proteins, and lipids, exosomes play a critical role in both pathophysiological and reparative processes following ischemic stroke. Evidence suggests that exosomes may serve as non-invasive biomarkers for assessing injury severity and predicting prognosis. Furthermore, they exhibit neuroprotective and regenerative properties by modulating inflammation, apoptosis, autophagy, neurogenesis, and angiogenesis after ischemic injury.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Conclusion: </b>Exosomes represent a promising novel tool in neurobiology and regenerative medicine with significant potential for the diagnosis, prognosis, and treatment of ischemic stroke. However, challenges including standardization of isolation techniques, immunogenicity concerns, targeted delivery, and scalability of production remain major barriers to their clinical translation.</span></span></span></span></span></div> سکته مغزی ایسکمیک, اگزوزوم, miRNA, التهاب, آپوپتوز, اتوفاژی, نوروژنز, آنژیوژنز Ischemic stroke, Exosomes, miRNA, Inflammation, Apoptosis, Autophagy, Neurogenesis, Angiogenesis 112 128 http://feyz.kaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4311-1&slc_lang=fa&sid=1 Zeinab Vahidinia زینب وحیدی نیا vahidinia-z@kaums.ac.ir 2900319475328460052503 2900319475328460052503 Yes Anatomical Sciences Research Center, Institute of Basic Sciences, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran مرکز تحقیقات علوم تشریح، پژوهشکده علوم پایه، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران Elahe Seyed Hosseini الهه سید حسینی elaheir.1987@gmail.com 2900319475328460052504 2900319475328460052504 No Anatomical Sciences Research Center, Institute of Basic Sciences, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran مرکز تحقیقات علوم تشریح، پژوهشکده علوم پایه، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران