fa تأثیر توانبخشی شناختی با تمرکز بر کنترل مهاری بر بازداری پاسخ و توجه انتخابی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی medicine, paraclinic medicine, paraclinic پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:10px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></b> <span lang="AR-SA">اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی</span><span lang="FA"> (</span><span dir="LTR">ADHD</span><span lang="FA">)</span> <span lang="AR-SA">از شایع‌ترین اختلالات عصبی-رشدی دوره کودکی است که نقص در کارکردهای اجرایی مانند بازداری پاسخ و توجه انتخابی از ویژگی‌های اصلی آن به شمار می‌رود. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر برنامه توانبخشی شناختی طراحی‌شده برای تقویت کنترل مهاری، بر بهبود بازداری پاسخ و توجه انتخابی کودکان مبتلا به</span> <span dir="LTR">ADHD</span> <span lang="AR-SA">انجام شد</span><span lang="FA">.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش‌ها:</span></b> <span lang="AR-SA">این مطالعه از نوع آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. از میان کودکان مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روانشناسی شهر اردبیل در سال </span><span lang="FA">۱۴۰۲</span><span lang="AR-SA">، تعداد </span><span lang="FA">۴۰</span><span lang="AR-SA"> کودک مبتلا به</span> <span dir="LTR">ADHD</span> <span lang="AR-SA">با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه </span><span lang="FA">۲۰</span><span lang="AR-SA"> نفر) جایگزین شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه کانرز (فرم والدین)، آزمون برو/نرو و آزمون استروپ گردآوری شد. گروه آزمایش به مدت </span><span lang="FA">۱۴</span><span lang="AR-SA"> جلسه تحت مداخله توانبخشی شناختی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار</span> <span dir="LTR">SPSS</span>-<span dir="LTR">25</span> <span lang="AR-SA">و از طریق تحلیل کوواریانس چندمتغیری (</span><span dir="LTR">MANCOVA</span><span lang="AR-SA">)</span> <span lang="AR-SA">تحلیل شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها:</span></b> <span lang="AR-SA">نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل از نظر ترکیب خطی متغیرهای بازداری پاسخ و توجه انتخابی در مرحله پس‌آزمون تفاوت معناداری وجود دارد </span><span lang="FA">(0/05></span>P<span lang="FA">).</span> <span lang="AR-SA">به عبارت دیگر، مداخله توانبخشی شناختی منجر به بهبود معنادار هر دو مؤلفه بازداری پاسخ و توجه انتخابی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است.</span> <span lang="FA" style="font-family:"B Mitra""></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></b> <span lang="AR-SA">بر اساس یافته‌های این پژوهش، به نظر می‌رسد توانبخشی شناختی با محوریت کنترل مهاری، مداخله‌ای اثربخش برای بهبود بازداری پاسخ و توجه انتخابی در کودکان مبتلا به</span> <span dir="LTR">ADHD</span> <span lang="AR-SA">است. بنابراین، گنجاندن این گونه برنامه‌های شناختی در پروتکل‌های درمانی جامع این کودکان به متخصصان حوزه کودک توصیه می‌شود</span><span lang="FA">.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Background and Aim:</b> Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental disorders of childhood, characterized by deficits in executive functions such as response inhibition and selective attention. This study aimed to examine the effect of a cognitive rehabilitation program focused on strengthening inhibitory control in improving response inhibition and selective attention in children with ADHD<span lang="EN">.</span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN">Methods:</span></b> This experimental study employed a pretest&ndash;posttest design with a control group. A total of 40 children with ADHD were recruited through purposive sampling from psychology clinics in Ardabil in 2023 and randomly assigned to the experimental (n = 20) and control (n = 20) groups. Data were collected using Conners&rsquo; Parent Rating Scale, the Go/No-Go task, and the Stroop test. The experimental group received 14 sessions of cognitive rehabilitation, while the control group received no intervention. Data were analyzed using SPSS-25 through multivariate analysis of covariance (MANCOVA).</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN">Results:</span></b> After controlling for pretest effects, the results of MANCOVA indicated a significant difference between the experimental and control groups in the linear combination of response inhibition and selective attention variables in the posttest phase (P < 0.05). Specifically, the cognitive rehabilitation intervention led to significant improvements in both response inhibition and selective attention in the experimental group compared with the control group.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN">Conclusion:</span></b> The findings suggest that cognitive rehabilitation focusing on inhibitory control is an effective intervention for enhancing response inhibition and selective attention in children with ADHD. Incorporating such cognitive programs into comprehensive treatment protocols is recommended to child specialists.</span></span></span></span></span></div> توانبخشی شناختی, کنترل مهاری, بازداری پاسخ, توجه انتخابی, اختلال نقص توجه/ بیش ­فعالی Cognitive rehabilitation, Inhibitory control, Response inhibition, Selective attention, Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) 352 363 http://feyz.kaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4924-1&slc_lang=fa&sid=1 Parviz Porzoor پرویز پرزور sara.taghizadeh1370@gmail.com 2900319475328460050475 2900319475328460050475 Yes Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Sara Taghizadeh Hir سارا تقی زاده هیر sara_20220t2@yahoo.com 2900319475328460050476 2900319475328460050476 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران