fa بررسی اثر سطوح مختلف آلودگی خاک به کروم و مدت زمان در معرض قرار گرفتن، بر پارامترهای رشدی کرم های خاکی medicine, paraclinic medicine, paraclinic پژوهشي Research <p><strong>سابقه و هدف:</strong> کرم‌های خاکی بخشی از زنجیره‌ی غذایی در اکوسیستم خاک هستند که پارامترهای رشدی آن‌ها به‌طور نامطلوبی تحت تأثیر آلودگی‌های خاک قرار می‌گیرد. چنانچه آلاینده‌های فلزی سنگین وارد بدن کرم‌های خاکی شوند، از طریق زنجیره‌ی غذایی به بدن موجودات زنده‌ی دیگر وارد شده و سلامت و حیات آن‌ها را به خطر می‌اندازد. با توجه به حساسیت کرم‌های خاکی به آلودگی، می‌توان از آن‌ها به‌عنوان شاخص زیستی خاک‌های آلوده استفاده نمود. </p><p><strong>مواد و روش‌ها:</strong> پژوهش حاضر به‌صورت یک آزمایش فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. سطوح مختلف آلودگی خاک به کروم شامل صفر، 5، 10، 20، 40، 80، 160و 320 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک تعیین گردید. کرم‌های خاکی در چهار بازه‌ی زمانی 15، 30، 45 و 60 روزه در معرض خاک‌های آلوده قرار گرفتند. صفات مورد بررسی شامل زنده‌مانی، وزن و تولید کوکون توسط کرم‌های خاکی بود. </p><p><strong>نتایج:</strong> آنالیز واریانس داده‌ها نشان داد که با افزایش غلظت کروم در خاک، زنده‌مانی، وزن و تولید کوکون به‌طور معنی‌داری کاهش می‌یابد. اثر گذشت زمان بر این صفات نیز معنی‌دار بوده و پس از گذشت 15 روز از شروع آزمایش، زنده‌مانی و وزن کرم‌های خاکی به‌ترتیب 54/13 و 76/10 درصد کاهش یافت. </p><p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> با توجه به حساسیت کرم‌ها به کروم، می‌توان از آن‌ها به‌عنوان شاخص آلودگی خاک استفاده نمود. </p> <p><strong>Background:</strong> Earthworms are an important part of food chains in soil ecosystems and their growth are adversely affected by soil contamination. In polluted soils, heavy metals are consumed by earthworms, and are carried through food chains, resulting in many adverse health impacts. Due to the sensitivity of earthworms to pollution, earthworms can be used as bio- indicators of the soil pollution. </p><p><strong>Materials and Methods:</strong> This study was a completely random design conducted as a factorial experiment. Different levels of soil pollution to chromium were zero, 5, 10, 20, 40, 80, 160 and 320 mg kg-1 soil. Earthworms were exposed to these levels of contamination in the 4 periods (15, 30, 45 and 60 days) and the number of alive earthworms, their weights and the number of cocoons produced by earthworms were studied. </p><p><strong>Results:</strong> Results of this study showed that an increasing concentration of chromium in soil significantly decreased the number of alive earthworms, their weights and the number of cocoons produced by them. After 15 days, it was observed that earthworm immortality and weight had decreased by13.54% and 10.76%, respectively.</p><p><strong>Conclusion:</strong> Due to the sensitivity of earthworms to chromium in soil, they can be used as bio-indicators of soil pollution. </p><p></p> آلودگی خاک، کروم، فلزات سنگین، کرم خاکی، Eisenia fetida Earthworm, Chromium, Heavy metals, Soil contamination, Eisenia fetida 625 626 http://feyz.kaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-176-935&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Jamshidi زهرا جمشیدی اردکانی za_jamshidi@yahoo.com 290031947532846009440 290031947532846009440 Yes Zanjan University دانشگاه زنجان Ahmad Golchin احمد گلچین 290031947532846009441 290031947532846009441 No abdolhosein Pari-Zanganeh عبدالحسین پری زنگنه 290031947532846009442 290031947532846009442 No